ವಿಷಯಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ

ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹೆಸರುಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆ

ಕರ್ನಾಟಕದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಚಿತ್ರದುರ್ಗವು ತನ್ನ ಭವ್ಯವಾದ ಕೋಟೆ, ಬೃಹತ್ ಶಿಲಾರಾಶಿಗಳು, ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ವೀರಪರಂಪರೆಯಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ವಿವಿಧ ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆಬೇರೆ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಡಿಂಬಪಟ್ಟಣ, ಸೂಲ್ಗಲ್ಲು, ಬೆಮ್ಮತ್ತನಕಲ್ಲು, ಚಿತ್ರಕಲ್ದುರ್ಗ, ಛತ್ರಕಲ್ದುರ್ಗ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ.

ಲೇಖಕರು ರಾಘವೇಂದ್ರ ಪದ್ಮಶಾಲಿಪ್ರಕಟಣೆ ನವೆಂಬರ್ 19, 2026ನವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ನವೆಂಬರ್ 20, 20262 ನಿಮಿಷದ ಓದು2 ವೀಕ್ಷಣೆಗಳು
ಈ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲೂ ಲಭ್ಯ:Englishहिन्दीతెలుగు
ಅಕ್ಷರ ಗಾತ್ರ
ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹೆಸರುಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆ

ಕರ್ನಾಟಕದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಚಿತ್ರದುರ್ಗವು ತನ್ನ ಭವ್ಯವಾದ ಕೋಟೆ, ಬೃಹತ್ ಶಿಲಾರಾಶಿಗಳು, ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ವೀರಪರಂಪರೆಯಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ವಿವಿಧ ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆಬೇರೆ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಡಿಂಬಪಟ್ಟಣ, ಸೂಲ್ಗಲ್ಲು, ಬೆಮ್ಮತ್ತನಕಲ್ಲು, ಚಿತ್ರಕಲ್ದುರ್ಗ, ಛತ್ರಕಲ್ದುರ್ಗ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. ಕೆಲವು ಹೆಸರುಗಳು ಪೌರಾಣಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಶಾಸನಗಳು, ರಾಜವಂಶಗಳ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ.

ಹಿಡಿಂಬಪಟ್ಟಣ (Hidimbapattana): ಮಹಾಭಾರತದ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಹಿಡಿಂಬಾಸುರನು ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ವನವಾಸದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಭೀಮನು ಹಿಡಿಂಬಾಸುರನೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡಿ ಅವನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನೆಂಬ ಐತಿಹ್ಯವಿದೆ. ಹಿಡಿಂಬಾಸುರನ ಸಹೋದರಿ ಹಿಡಿಂಬೆಯನ್ನು ಭೀಮನು ವಿವಾಹವಾದನೆಂದೂ ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪೌರಾಣಿಕ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಚಿತ್ರದುರ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿಂಬಪಟ್ಟಣವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕೋಟೆಯೊಳಗಿನ ಹಿಡಿಂಬೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವು ಈ ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.

ಸೂಲ್ಗಲ್ಲು (Soolgallu/Sulgallu): ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಶಾಸನಾಧಾರಿತ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಲ್ಗಲ್ಲು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಚಾಲುಕ್ಯರ ಕಾಲದ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಹೆಸರು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಹಳೆಯ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ 'ಸೂಲು' ಅಥವಾ 'ಸುಳಿವು' ಎಂಬ ಪದಗಳಿಗೆ ತಿರುವು, ಸುಳಿ, ವಕ್ರಾಕೃತಿ ಅಥವಾ ಚಿತ್ರರೂಪ ಎಂಬ ಅರ್ಥಗಳಿವೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸೂಲ್ಗಲ್ಲು ಎಂಬ ಹೆಸರು ಇಲ್ಲಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶಿಲಾರಚನೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಿರಬಹುದು. ನಂತರದ ಚಿತ್ರಕಲ್ಲು ಅಥವಾ ಚಿತ್ರಕಲ್ದುರ್ಗ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೂ ಈ ಪದ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರಬಹುದೆಂದು ಕೆಲವು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ.

ಬೆಮ್ಮತ್ತನಕಲ್ಲು (Bemmattanakallu): ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದುರ್ಗವು ಬೆಮ್ಮತ್ತನಕಲ್ಲು ಅಥವಾ ಬೆಮ್ಮತ್ತನೂರು ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಆ ಕಾಲದ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಹೆಸರುಗಳ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಹೊಯ್ಸಳರ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿತು. ವಿಜಯನಗರದ ಆರಂಭಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಬೆಮ್ಮತ್ತನಕಲ್ಲು ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದಿತ್ತು. ಈ ಹೆಸರಿನ ನಿಖರ ಪದೋತ್ಪತ್ತಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ.

ಚಿತ್ರಕಲ್ದುರ್ಗ (Chitrakaldurga) ಮತ್ತು ಛತ್ರಕಲ್ದುರ್ಗ (Chatrakaldurga): ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ನಾಯಕ ಪಾಳೆಯಗಾರರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಕಲ್ದುರ್ಗ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. 'ಚಿತ್ರ' ಎಂದರೆ ವಿಚಿತ್ರ ಅಥವಾ ಮನೋಹರ, 'ಕಲ್ಲು' ಎಂದರೆ ಶಿಲೆ ಮತ್ತು 'ದುರ್ಗ' ಎಂದರೆ ಕೋಟೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಚಿತ್ರಕಲ್ದುರ್ಗ ಎಂದರೆ ಸುಂದರವಾದ ಅಥವಾ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶಿಲೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕೋಟೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಸರಾದ ಛತ್ರಕಲ್ದುರ್ಗವು ಕೊಡೆಯ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೋಲುವ ಬೆಟ್ಟದ ಶಿಲಾರಚನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. 'ಛತ್ರ' ಎಂದರೆ ಕೊಡೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥವಿದ್ದು, ಈ ಹೆಸರು ಸ್ಥಳೀಯ ಭೌಗೋಳಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ. ಆದರೆ ಛತ್ರಕಲ್ದುರ್ಗ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಚಿತ್ರಕಲ್ದುರ್ಗಕ್ಕಿಂತ ಹಿಂದಿನದು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಶಾಸನಾಧಾರಗಳಿಲ್ಲ.

ಚಿತ್ರದುರ್ಗ (Chitradurga): ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಚಿತ್ರಕಲ್ದುರ್ಗ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಸರಳಗೊಂಡು ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಎಂಬ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. ವಿಜಯನಗರ ಹಾಗೂ ನಾಯಕ ಪಾಳೆಯಗಾರರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಹೆಸರು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಬೃಹತ್ ಬಂಡೆಗಳು, ಏಳು ಸುತ್ತಿನ ರಕ್ಷಣಾ ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಭೇದ್ಯವಾದ ಕೋಟೆಯಿಂದಾಗಿ ಚಿತ್ರದುರ್ಗವು 'ಕಲ್ಲಿನ ಕೋಟೆ' ಹಾಗೂ 'ಏಳು ಸುತ್ತಿನ ಕೋಟೆ' ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚಿಟಲ್‌ಡ್ರಗ್ (Chitaldrug) ಎಂಬ ಆಂಗ್ಲೀಕೃತ ರೂಪವೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಇಂದು ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವೈಭವ, ಶೌರ್ಯ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ ಹಾಗೂ ವಿಶಿಷ್ಟ ಭೌಗೋಳಿಕ ಗುರುತನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.

ಲೇಖಕರ ಬಗ್ಗೆ

ರಾಘವೇಂದ್ರ ಪದ್ಮಶಾಲಿ · ನಿರ್ವಾಹಕರು / ಮುಖ್ಯ ಸಂಪಾದಕರು

ಚಿತ್ತಾರದುರ್ಗದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು, ನಿರ್ವಾಹಕರು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಸಂಪಾದಕರು. ದೂರವಾಣಿ: +91 77979 73031, +91 97432 08738 ವೆಬ್‌ ಸೈಟ್:‌ www.raghavendrapadmashali.com

ರಾಘವೇಂದ್ರ ಪದ್ಮಶಾಲಿ ಅವರ ಇನ್ನಷ್ಟು ಲೇಖನಗಳು →

ಸಂಬಂಧಿತ ಲೇಖನಗಳು

ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇತಿಹಾಸದ ಅವಲೋಕನಇತಿಹಾಸದ ಅವಲೋಕನ

ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇತಿಹಾಸದ ಅವಲೋಕನ

ಕರ್ನಾಟಕದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ತನ್ನ ಪ್ರಾಚೀನ ನಾಗರಿಕತೆ, ಭವ್ಯವಾದ ಕೋಟೆ, ವೀರಗಾಥೆಗಳು, ರಾಜವಂಶಗಳ ಆಳ್ವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯಿಂದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳು, ಬೃಹತ್ ಶಿಲಾರಾಶಿಗಳು, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕಣಿವೆಗಳು ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಇತಿಹಾಸವು ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಾಗೈತಿಹಾಸಿಕ ಕಾಲದವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಹಿಡಿಂಬಪಟ್ಟಣ, ಸೂಲ್ಗಲ್ಲು, ಬೆಮ್ಮತ್ತನಕಲ್ಲು, ಚಿತ್ರಕಲ್ದುರ್ಗ ಮತ್ತು ಛತ್ರಕಲ್ದುರ್ಗ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಐತಿಹ್ಯ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳನಾಮ ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ.

ರಾಘವೇಂದ್ರ ಪದ್ಮಶಾಲಿನವೆಂಬರ್ 19, 20264 ವೀಕ್ಷಣೆಗಳು

ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು (0)

ಇನ್ನೂ ಯಾವುದೇ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಿಲ್ಲ. ಮೊದಲ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನಿಮ್ಮದಾಗಲಿ.

ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಲು ದಯವಿಟ್ಟು ಲಾಗಿನ್ ಮಾಡಿ. ನೋಂದಣಿ ಉಚಿತ.

ಲಾಗಿನ್ ಮಾಡಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿ